Bệnh glôcôm là một trong những bệnh lý mắt nguy hiểm, có thể gây tổn thương thần kinh thị giác và dẫn đến mất thị lực không hồi phục. Đáng lưu ý, bệnh thường tiến triển âm thầm, người bệnh có thể không nhận thấy bất kỳ triệu chứng rõ ràng nào trong giai đoạn đầu.

Vì vậy, glôcôm còn được ví như “kẻ cắp thị lực thầm lặng”. Chủ động khám mắt và tầm soát định kỳ đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện bệnh sớm, kiểm soát tiến triển và bảo vệ thị lực.

Glôcôm là gì?

Glôcôm là nhóm bệnh lý gây tổn thương thần kinh thị giác – bộ phận đảm nhiệm việc truyền tín hiệu hình ảnh từ mắt lên não. Tổn thương này thường liên quan đến tình trạng nhãn áp tăng cao, tuy nhiên glôcôm không phải lúc nào cũng đi kèm nhãn áp cao.

Khi bệnh tiến triển, vùng nhìn của người bệnh có thể bị thu hẹp dần. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tổn thương thần kinh thị giác có thể trở nên nghiêm trọng và dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn.

Vì sao glôcôm được gọi là “kẻ cắp thị lực thầm lặng”?

Điểm nguy hiểm của bệnh glôcôm nằm ở diễn biến âm thầm. Ở nhiều trường hợp, người bệnh gần như không cảm thấy đau, đỏ mắt hay nhìn mờ rõ rệt trong giai đoạn đầu.

Thị lực trung tâm có thể vẫn tương đối tốt trong khi thị trường ngoại vi đã bị tổn thương. Người bệnh thường chỉ nhận thấy bất thường khi bệnh đã tiến triển đáng kể.

Đặc biệt, quan niệm “mắc glôcôm thì chắc chắn phải đau mắt hoặc đau đầu dữ dội” là không chính xác. Những triệu chứng dữ dội thường gặp hơn ở một số trường hợp glôcôm góc đóng cấp tính, trong khi nhiều thể glôcôm khác diễn biến âm thầm.

Bệnh glôcôm nguy hiểm như thế nào?

Glôcôm là một trong những nguyên nhân quan trọng gây mất thị lực trên thế giới. Tổn thương thần kinh thị giác do glôcôm hiện chưa thể phục hồi hoàn toàn bằng các phương pháp điều trị hiện có.

Điều này có nghĩa là phần thị lực đã mất do tổn thương thần kinh thị giác thường không thể lấy lại. Mục tiêu quan trọng của điều trị là kiểm soát bệnh, hạn chế tổn thương tiếp diễn và bảo tồn phần thị lực còn lại.

Do đó, phát hiện bệnh càng sớm thì cơ hội kiểm soát bệnh và bảo vệ thị lực càng tốt.

Dấu hiệu bệnh glôcôm cần lưu ý

Triệu chứng của glôcôm có thể khác nhau tùy từng thể bệnh và giai đoạn tiến triển.

Glôcôm tiến triển âm thầm

Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể:

• Không có triệu chứng rõ ràng.
• Không nhận thấy thị lực thay đổi đáng kể.
• Dần mất khả năng nhìn ở vùng ngoại vi.
• Khó nhận biết sự thay đổi của thị trường cho đến khi bệnh tiến triển.

Đây là lý do nhiều trường hợp chỉ phát hiện glôcôm khi đi khám mắt vì một nguyên nhân khác.

Glôcôm góc đóng cấp tính

Một số trường hợp glôcôm cấp tính có thể xuất hiện đột ngột với các biểu hiện như:

• Đau nhức mắt dữ dội.
• Đau đầu, buồn nôn hoặc nôn.
• Mắt đỏ.
• Nhìn mờ đột ngột.
• Nhìn đèn thấy quầng màu.
• Đồng tử có thể bất thường.

Đây là tình trạng cần được khám và xử trí nhãn khoa khẩn cấp để hạn chế nguy cơ tổn thương thị lực.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây glôcôm

Glôcôm có nhiều thể bệnh và cơ chế hình thành khác nhau. Một trong những yếu tố thường được quan tâm là sự mất cân bằng giữa quá trình sản xuất và thoát thủy dịch trong mắt, dẫn đến thay đổi nhãn áp.

Tuy nhiên, nhãn áp không phải yếu tố duy nhất quyết định một người có mắc glôcôm hay không.

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh gồm:

• Tuổi cao, đặc biệt từ 40 tuổi trở lên.
• Có người thân trong gia đình mắc glôcôm.
• Cận thị, đặc biệt cận thị nặng.
• Một số bệnh lý toàn thân như đái tháo đường.
• Tiền sử chấn thương hoặc phẫu thuật mắt.
• Sử dụng corticosteroid kéo dài ở một số trường hợp.
• Một số bất thường về cấu trúc hoặc giải phẫu của mắt.

Có yếu tố nguy cơ không đồng nghĩa chắc chắn mắc glôcôm. Ngược lại, người không có yếu tố nguy cơ rõ ràng vẫn có thể mắc bệnh.

Chẩn đoán bệnh glôcôm bằng cách nào?

Không thể xác định glôcôm chỉ dựa vào một lần đo nhãn áp. Bác sĩ thường cần kết hợp nhiều phương pháp khám và xét nghiệm để đánh giá toàn diện tình trạng mắt.

Một số phương pháp thường được sử dụng gồm:

Đo nhãn áp

Đo nhãn áp giúp đánh giá áp lực bên trong nhãn cầu. Đây là một trong những bước quan trọng khi thăm khám glôcôm.

Tuy nhiên, nhãn áp bình thường không hoàn toàn loại trừ nguy cơ mắc bệnh.

Đo thị trường

Kiểm tra thị trường giúp đánh giá khả năng nhận biết hình ảnh ở các vùng khác nhau trong tầm nhìn, từ đó phát hiện những vùng thị giác đã bị ảnh hưởng.

Soi góc tiền phòng

Phương pháp này giúp bác sĩ đánh giá cấu trúc góc thoát thủy dịch và hỗ trợ phân loại thể glôcôm.

Khám và đánh giá thần kinh thị giác

Bác sĩ sẽ kiểm tra gai thị và các cấu trúc liên quan để tìm dấu hiệu tổn thương do glôcôm.

Chụp OCT

OCT là phương pháp chụp cắt lớp quang học, giúp khảo sát chi tiết cấu trúc võng mạc và lớp sợi thần kinh quanh gai thị.

Tại Trung tâm Mắt PhenikaaMec Dr. Bùi Tiến Hùng, quá trình thăm khám và tầm soát glôcôm có thể được hỗ trợ bằng hệ thống OCT Cirrus 6000 của Carl Zeiss, giúp bác sĩ đánh giá các thay đổi cấu trúc thần kinh thị giác và theo dõi diễn biến bệnh.

Bệnh glôcôm có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Hiện nay, tổn thương thần kinh thị giác do glôcôm không thể phục hồi hoàn toàn. Tuy nhiên, bệnh có thể được kiểm soát nhằm làm chậm hoặc ngăn chặn sự tiến triển của tổn thương.

Tùy vào thể bệnh, mức độ tổn thương, nhãn áp và tình trạng cụ thể của từng người, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc kết hợp nhiều phương pháp điều trị.

Điều trị bằng thuốc

Thuốc nhỏ mắt hoặc các thuốc khác có thể được sử dụng nhằm hạ nhãn áp hoặc kiểm soát các yếu tố liên quan.

Người bệnh cần sử dụng thuốc đúng liều, đúng thời gian và tái khám theo lịch hẹn. Không nên tự ý ngừng thuốc ngay cả khi cảm thấy mắt đang nhìn tốt.

Điều trị bằng laser

Laser có thể được chỉ định trong một số thể glôcôm nhằm cải thiện đường thoát thủy dịch hoặc kiểm soát nhãn áp.

Phẫu thuật

Khi thuốc và laser không kiểm soát được nhãn áp hoặc bệnh có nguy cơ tiếp tục tiến triển, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp phẫu thuật phù hợp.

Việc lựa chọn phương pháp điều trị cần được cá thể hóa dựa trên tình trạng cụ thể của từng người bệnh.

Ai nên tầm soát bệnh glôcôm?

Bất kỳ ai cũng nên quan tâm đến sức khỏe mắt, đặc biệt những người thuộc nhóm nguy cơ cao.

Bạn nên chủ động khám mắt định kỳ nếu:

• Từ 40 tuổi trở lên.
• Có cha mẹ, anh chị em ruột hoặc người thân mắc glôcôm.
• Bị cận thị cao.
• Mắc đái tháo đường hoặc một số bệnh lý toàn thân liên quan.
• Từng bị chấn thương mắt.
• Đang hoặc từng sử dụng corticosteroid kéo dài.
• Có tiền sử bệnh lý hoặc phẫu thuật mắt.

Tần suất khám cụ thể phụ thuộc vào tuổi, yếu tố nguy cơ và tình trạng mắt. Bác sĩ chuyên khoa sẽ tư vấn lịch theo dõi phù hợp cho từng trường hợp.

Bệnh glôcôm có phòng ngừa được không?

Không phải tất cả trường hợp glôcôm đều có thể phòng ngừa hoàn toàn. Tuy nhiên, việc phát hiện sớm và kiểm soát các yếu tố nguy cơ có thể giúp giảm nguy cơ mất thị lực nghiêm trọng.

Bạn nên:

• Khám mắt định kỳ, đặc biệt khi thuộc nhóm nguy cơ.
• Tuân thủ lịch tái khám nếu đã được chẩn đoán glôcôm.
• Sử dụng thuốc đúng hướng dẫn của bác sĩ.
• Không tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc điều trị.
• Thông báo cho bác sĩ về các thuốc đang sử dụng, đặc biệt corticosteroid.
• Khám ngay khi xuất hiện đau mắt dữ dội, mắt đỏ, nhìn mờ đột ngột hoặc nhìn đèn thấy quầng màu.

Câu hỏi thường gặp về bệnh glôcôm

Glôcôm có triệu chứng gì ở giai đoạn đầu?

Nhiều trường hợp glôcôm giai đoạn đầu gần như không có triệu chứng rõ ràng. Người bệnh có thể vẫn cảm thấy thị lực bình thường trong khi tổn thương thần kinh thị giác đã bắt đầu xuất hiện.

Đo nhãn áp bình thường có loại trừ glôcôm không?

Không. Một số người có thể mắc glôcôm dù nhãn áp nằm trong khoảng được xem là bình thường. Vì vậy, chẩn đoán cần dựa trên tổng hợp nhiều yếu tố như thần kinh thị giác, thị trường, cấu trúc mắt và các xét nghiệm phù hợp.

Thị lực đã mất do glôcôm có phục hồi được không?

Tổn thương thần kinh thị giác do glôcôm thường không thể phục hồi. Vì vậy, mục tiêu quan trọng của điều trị là phát hiện bệnh sớm, kiểm soát tiến triển và bảo vệ phần thị lực còn lại.

Người trẻ có thể mắc glôcôm không?

Có. Mặc dù nguy cơ tăng theo tuổi, glôcôm vẫn có thể xuất hiện ở người trẻ, đặc biệt khi có yếu tố nguy cơ hoặc một số bất thường về cấu trúc mắt.

Bao lâu nên khám tầm soát glôcôm một lần?

Lịch khám phụ thuộc vào tuổi, tiền sử gia đình, yếu tố nguy cơ và tình trạng mắt. Người từ 40 tuổi hoặc thuộc nhóm nguy cơ nên trao đổi với bác sĩ chuyên khoa để xây dựng lịch tầm soát phù hợp.

Chủ động tầm soát để bảo vệ thị lực

Glôcôm nguy hiểm bởi những tổn thương ban đầu có thể diễn ra mà người bệnh không nhận biết được. Khi thần kinh thị giác đã bị tổn thương, phần thị lực mất đi thường không thể phục hồi.

Vì vậy, khám mắt định kỳ và tầm soát glôcôm là cách quan trọng để phát hiện bệnh sớm, từ đó có kế hoạch theo dõi và điều trị phù hợp.

Nếu bạn đang có yếu tố nguy cơ, xuất hiện bất thường về thị lực hoặc cần kiểm tra sức khỏe mắt, hãy chủ động thăm khám với bác sĩ chuyên khoa.

Đặt lịch khám tại Trung tâm Mắt PhenikaaMec Dr. Bùi Tiến Hùng:

Hotline/Zalo: 0961 588 598 – 0337 540 466

Đội ngũ bác sĩ sẽ thăm khám, đánh giá tình trạng mắt và tư vấn hướng theo dõi, điều trị phù hợp với từng trường hợp.