Dặn dò chi tiết trước phẫu thuật mắt để chủ động chuẩn bị

Chuẩn bị trước phẫu thuật mắt bao gồm lựa chọn trang phục phù hợp, giữ vệ sinh, ngưng kính áp tròng theo hướng dẫn, thực hiện đúng yêu cầu ăn uống và sắp xếp người đưa đón. Những việc này giúp người bệnh chủ động hơn, đồng thời hỗ trợ quá trình kiểm tra và chuẩn bị phẫu thuật. Với người có lịch điều trị tại Trung tâm Mắt Bệnh viện Đại học Phenikaa – Dr. Bùi Tiến Hùng, hướng dẫn cần được đối chiếu với phương pháp phẫu thuật, hình thức vô cảm và tình trạng sức khỏe cụ thể. Không phải mọi ca mổ mắt đều có cùng yêu cầu về nhịn ăn hoặc thời gian ngưng kính áp tròng. Nếu chưa rõ bất kỳ nội dung nào, người bệnh nên liên hệ Trung tâm trước ngày hẹn để được hướng dẫn.

1. Vì sao cần chuẩn bị đúng trước phẫu thuật mắt?

Việc chuẩn bị không chỉ giúp buổi phẫu thuật diễn ra thuận tiện hơn. Một số yếu tố như kính áp tròng, mỹ phẩm quanh mắt, thuốc đang sử dụng hoặc bệnh nền còn liên quan đến đánh giá trước mổ và kế hoạch điều trị.

Người bệnh cần lưu ý:

• Thực hiện đúng hướng dẫn đã được cung cấp: Không tự thay đổi thời gian ngưng kính áp tròng, cách dùng thuốc hoặc chế độ ăn uống.
• Báo đầy đủ thông tin sức khỏe: Bao gồm bệnh nền, dị ứng, thuốc đang dùng và triệu chứng mới xuất hiện.
• Chuẩn bị trước việc đi lại: Sau phẫu thuật, thị lực và khả năng quan sát có thể chưa phù hợp để tự lái xe.

Nếu hướng dẫn chung trong bài khác với chỉ dẫn riêng của bác sĩ điều trị, hãy thực hiện theo chỉ dẫn đã được bác sĩ xác nhận cho trường hợp của mình.

2. Trang phục khi đến phẫu thuật mắt

Chọn quần áo thoải mái và dễ thay

Người bệnh nên mặc quần áo sạch, rộng rãi, thuận tiện khi nằm và di chuyển. Áo cài nút phía trước hoặc áo khoác nhẹ là lựa chọn giúp hạn chế việc kéo áo qua đầu khi thay.

Nên tránh:

• Áo len, áo lông hoặc chất liệu dễ rụng sợi.
• Áo có cổ quá chật, phải kéo mạnh qua đầu.
• Trang phục có chi tiết dễ chạm hoặc cọ vào vùng mắt.

Lựa chọn phù hợp giúp giảm sự bất tiện khi thay đồ và hạn chế bụi vải tiếp xúc với vùng mặt.

Tháo trang sức trước khi vào khu phẫu thuật

Tháo đồng hồ, dây chuyền, khuyên tai và các trang sức theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Để thuận tiện, người bệnh nên hạn chế mang đồ có giá trị. Nếu có vật dụng không thể tự tháo, hãy báo trước để được hướng dẫn, không chờ đến lúc chuẩn bị vào phòng phẫu thuật.

3. Không trang điểm và hạn chế sản phẩm có mùi

Giữ sạch vùng mặt và quanh mắt

Trong ngày phẫu thuật, không trang điểm, kẻ mắt, chuốt mi, dùng kem nền, phấn phủ hoặc bôi kem chống nắng lên mặt theo hướng dẫn chuẩn bị của Trung tâm.

Nếu đã trang điểm trước đó, cần làm sạch nhẹ nhàng, tránh để mỹ phẩm còn bám ở chân mi. Không chà xát mạnh hoặc tự dùng dung dịch sát khuẩn vào mắt.

Với phẫu thuật LASIK, FDA hướng dẫn ngưng mỹ phẩm, kem dưỡng và nước hoa từ ngày trước phẫu thuật vì cặn sản phẩm có thể làm tăng nguy cơ nhiễm bẩn và nhiễm trùng. Thời điểm áp dụng cụ thể cần được đối chiếu với hướng dẫn của cơ sở điều trị.

Không dùng nước hoa và sản phẩm dạng xịt

Tránh xịt nước hoa, dầu gội khô, keo xịt tóc hoặc sử dụng gel tạo kiểu có mùi trong ngày phẫu thuật.

Mục đích là hạn chế cặn sản phẩm, hạt xịt và các chất không cần thiết trong môi trường điều trị. Những yêu cầu này hỗ trợ quy trình chuẩn bị, không đồng nghĩa bảo đảm vô khuẩn tuyệt đối hoặc độ chính xác tuyệt đối của laser.

4. Ngưng kính áp tròng theo hướng dẫn riêng

Kính áp tròng có thể làm thay đổi tạm thời hình dạng giác mạc và ảnh hưởng kết quả đo phục vụ lập kế hoạch phẫu thuật.

Người bệnh cần:

• Báo rõ đang sử dụng kính mềm, kính mềm chỉnh loạn thị, kính cứng hoặc kính Ortho-K.
• Cung cấp thời gian đeo và lần sử dụng gần nhất.
• Ngưng kính trước các lần đo và trước phẫu thuật theo lịch được hướng dẫn.
• Sử dụng kính gọng trong thời gian ngưng kính áp tròng.

Không tự áp dụng mốc 3–5 ngày với kính mềm hoặc 7 ngày với kính cứng cho mọi trường hợp. Một số người cần ngưng lâu hơn và đo lại để xác nhận giác mạc đã ổn định.

Nếu đã đeo kính trong khoảng thời gian được dặn phải ngưng, hãy báo Trung tâm trước khi đến. Bác sĩ sẽ quyết định có cần kiểm tra lại hoặc điều chỉnh lịch hay không.

5. Sinh hoạt trước ngày phẫu thuật

Ngủ đủ giấc và giữ lịch sinh hoạt ổn định

Nên ngủ đủ giấc, tránh thức khuya vào đêm trước ngày mổ. Sắp xếp công việc sớm để có thời gian nghỉ ngơi và đến đúng giờ.

Nếu mất ngủ nhiều, mệt bất thường hoặc có vấn đề sức khỏe mới, hãy thông báo khi được kiểm tra trước phẫu thuật. Không tự uống thuốc ngủ hoặc thuốc an thần để chuẩn bị mổ.

Vệ sinh cá nhân trước ngày mổ

Nên tắm, gội đầu và rửa mặt sạch trước ngày phẫu thuật. Việc này giúp thuận tiện hơn trong giai đoạn đầu sau mổ, khi người bệnh có thể được dặn tránh để nước, xà phòng hoặc dầu gội vào mắt.

Không tự hiểu rằng phải kiêng toàn bộ việc tắm rửa trong một số ngày cố định. Cách vệ sinh và thời điểm gội đầu trở lại phụ thuộc phương pháp điều trị và hướng dẫn sau mổ.

Rượu bia, thuốc lá và caffeine

• Tránh rượu bia trước phẫu thuật; thực hiện thời gian kiêng theo hướng dẫn của Trung tâm.
• Không hút thuốc hoặc sử dụng thuốc lá điện tử trong thời gian được yêu cầu.
• Hỏi trước về cà phê, trà đậm và nước tăng lực, đặc biệt nếu những đồ uống này khiến bạn hồi hộp hoặc khó ngủ.

Nếu Trung tâm yêu cầu ngưng các sản phẩm này trong 24 giờ trước mổ, người bệnh cần tuân thủ. Đây cần là hướng dẫn đã được xác nhận cho quy trình thực tế, không phải một mốc áp dụng mặc định cho mọi loại phẫu thuật mắt.

6. Có cần nhịn ăn trước phẫu thuật mắt không?

Việc có cần nhịn ăn phụ thuộc hình thức vô cảm và kế hoạch điều trị.

• Gây tê tại chỗ, không kèm an thần: Nhiều trường hợp được phép ăn uống bình thường hoặc ăn nhẹ theo hướng dẫn.
• Có an thần hoặc gây mê: Có thể cần nhịn ăn, uống theo thời điểm cụ thể do đội ngũ điều trị thông báo.
• Có đái tháo đường hoặc bệnh nền: Cần được hướng dẫn riêng về bữa ăn và thuốc, tránh tự nhịn ăn hoặc tự bỏ thuốc.

Trước ngày mổ, người bệnh nên xác nhận ba nội dung: có được ăn không, có được uống nước không và dùng thuốc buổi sáng như thế nào.

Nếu đã ăn hoặc uống khác với yêu cầu, hãy báo nhân viên y tế. Không che giấu vì lo phải thay đổi lịch phẫu thuật.

7. Thuốc đang dùng và tình trạng sức khỏe cần thông báo

Chuẩn bị danh sách thuốc uống, thuốc nhỏ mắt, thực phẩm bổ sung và các thuốc đã từng gây dị ứng.

Không tự ngưng thuốc chống đông, thuốc huyết áp, thuốc đái tháo đường hoặc thuốc điều trị bệnh nền. Việc điều chỉnh phải do bác sĩ hướng dẫn theo trường hợp cụ thể.

Cần liên hệ Trung tâm nếu trước ngày mổ xuất hiện:

• Đau, đỏ mắt, nhiều ghèn hoặc nhìn mờ tăng lên.
• Sốt, ho nhiều hoặc cảm thấy không khỏe.
• Chấn thương mắt hay vùng mặt.
• Thay đổi thuốc điều trị hoặc xuất hiện phản ứng dị ứng.

Bác sĩ sẽ đánh giá ảnh hưởng đến kế hoạch phẫu thuật. Người bệnh không tự kết luận rằng các triệu chứng này không quan trọng.

8. Giấy tờ và người đưa đón

Chuẩn bị hồ sơ cần thiết

Mang theo:

• CCCD hoặc giấy tờ định danh phù hợp.
• Hồ sơ khám mắt và phiếu hẹn.
• Kết quả xét nghiệm, cận lâm sàng đã được yêu cầu.
• Đơn thuốc hoặc danh sách thuốc đang sử dụng.
• Kính gọng và hộp đựng kính nếu đang dùng.

Nên sắp xếp hồ sơ từ hôm trước để tránh bỏ sót.

Đi cùng một người thân và không tự lái xe

Sắp xếp một người thân hỗ trợ đưa đón và tiếp nhận hướng dẫn sau mổ khi cần.

Không tự lái ô tô hoặc xe máy về sau phẫu thuật. Kể cả khi cảm thấy nhìn khá rõ, người bệnh vẫn có thể bị chói, nhìn dao động hoặc chịu ảnh hưởng của thuốc.

Đến đúng giờ hẹn

Đến theo giờ Trung tâm đã thông báo để có thời gian hoàn tất thủ tục và kiểm tra trước mổ.

Nếu có khả năng đến muộn hoặc chưa thực hiện đầy đủ hướng dẫn, nên liên hệ trước. Không tự bỏ qua các bước chuẩn bị để kịp giờ phẫu thuật.

9. Checklist kiểm tra trước khi rời nhà

• Đã thực hiện đúng thời gian ngưng kính áp tròng.
• Đã xác nhận hướng dẫn ăn uống và dùng thuốc.
• Đã mặc quần áo sạch, rộng rãi, hạn chế rụng sợi.
• Không trang điểm hoặc dùng sản phẩm có mùi, dạng xịt theo hướng dẫn.
• Đã chuẩn bị tháo trang sức và đồng hồ.
• Đã mang giấy tờ, hồ sơ khám và danh sách thuốc.
• Đã sắp xếp người thân đưa đón.
• Đã báo Trung tâm nếu có triệu chứng hoặc thay đổi sức khỏe.
• Đã kiểm tra giờ hẹn và thời gian di chuyển.

10. Câu hỏi thường gặp

Trước phẫu thuật mắt có được ăn sáng không?

Có thể được ăn sáng nếu phẫu thuật chỉ gây tê tại chỗ và cơ sở điều trị cho phép. Tuy nhiên, nếu có an thần hoặc gây mê, yêu cầu có thể khác. Người bệnh cần kiểm tra hướng dẫn riêng trước ngày mổ, đặc biệt khi có đái tháo đường. Không tự nhịn ăn hoặc ăn uống bình thường chỉ dựa vào kinh nghiệm của người khác.

Cần ngưng kính áp tròng bao lâu trước mổ?

Thời gian ngưng phụ thuộc loại kính, thời gian sử dụng, độ ổn định giác mạc và các phép đo cần thực hiện. Kính cứng hoặc Ortho-K có thể cần thời gian khác kính mềm. Người bệnh nên báo rõ loại kính ngay khi đặt lịch và tuân thủ hướng dẫn riêng. Nếu chưa ngưng đủ, bác sĩ có thể cần đo lại hoặc điều chỉnh kế hoạch.

Lỡ trang điểm vào ngày phẫu thuật thì phải làm gì?

Hãy báo nhân viên y tế khi đến hoặc liên hệ Trung tâm trước khi di chuyển. Người bệnh có thể cần được hướng dẫn làm sạch và kiểm tra lại vùng mắt trước khi tiếp tục chuẩn bị. Không chà xát mạnh, tự dùng hóa chất sát khuẩn hoặc cố che giấu việc đã trang điểm. Quyết định có tiếp tục đúng lịch hay không thuộc về đội ngũ điều trị.

Có cần tự ngưng thuốc điều trị bệnh nền không?

Không, người bệnh không nên tự ngưng hoặc thay đổi liều thuốc. Một số thuốc cần được duy trì, trong khi một số trường hợp phải có hướng dẫn điều chỉnh riêng. Hãy cung cấp đầy đủ danh sách thuốc, bệnh nền và tiền sử dị ứng. Nếu chưa nhận được chỉ dẫn cho liều thuốc trong ngày mổ, cần liên hệ cơ sở điều trị trước khi dùng hoặc bỏ liều.

Có thể tự đi xe máy về sau mổ không?

Không nên tự lái xe máy hoặc ô tô về sau phẫu thuật mắt. Thị lực có thể dao động, mắt nhạy sáng hoặc thuốc sử dụng trong quá trình điều trị có thể ảnh hưởng sự tỉnh táo. Hãy sắp xếp người thân đưa đón từ trước. Thời điểm được lái xe trở lại cần dựa trên diễn biến hồi phục và đánh giá của bác sĩ.

Nếu bị đỏ mắt hoặc sốt trước ngày mổ có cần hủy lịch không?

Bạn cần báo Trung tâm để được đánh giá, không tự quyết định tiếp tục hoặc hủy lịch. Đỏ mắt, sốt, ho nhiều hay triệu chứng mới có thể ảnh hưởng việc chuẩn bị và thực hiện phẫu thuật. Bác sĩ sẽ hỏi thêm, kiểm tra khi cần và đưa ra hướng xử trí. Việc thông báo sớm giúp chủ động điều chỉnh kế hoạch nếu cần thiết.

Liên hệ để xác nhận hướng dẫn trước phẫu thuật

Nếu đã có lịch phẫu thuật nhưng chưa rõ về ngưng kính áp tròng, ăn uống hoặc thuốc đang dùng, người bệnh có thể liên hệ Trung tâm Mắt Bệnh viện Đại học Phenikaa – Dr. Bùi Tiến Hùng để được hướng dẫn theo trường hợp cụ thể.