Đục thủy tinh thể là một trong những nguyên nhân thường gặp gây suy giảm thị lực, đặc biệt ở người lớn tuổi. Khi thủy tinh thể trở nên đục, người bệnh có thể gặp tình trạng nhìn mờ, chói sáng, giảm độ tương phản hoặc thay đổi khả năng nhìn ở các khoảng cách.
Khi thị lực bị ảnh hưởng đáng kể, phẫu thuật Phaco đục thủy tinh thể là phương pháp thường được bác sĩ lựa chọn để loại bỏ thủy tinh thể bị đục và thay thế bằng thủy tinh thể nhân tạo.
Đục thủy tinh thể là gì?
Thủy tinh thể là một cấu trúc trong suốt nằm phía sau mống mắt, có vai trò hội tụ ánh sáng lên võng mạc để tạo hình ảnh rõ nét.
Theo thời gian hoặc do một số yếu tố khác, thủy tinh thể có thể mất dần độ trong suốt và trở nên đục. Khi đó, ánh sáng đi qua mắt bị tán xạ, khiến chất lượng hình ảnh giảm xuống.
Mức độ ảnh hưởng khác nhau ở từng người. Một số trường hợp đục nhẹ có thể chưa cần phẫu thuật ngay, trong khi đục tiến triển có thể gây khó khăn cho việc đọc sách, lái xe, làm việc hoặc sinh hoạt hằng ngày.
Vì sao bị đục thủy tinh thể?
Lão hóa là nguyên nhân phổ biến nhất của đục thủy tinh thể. Tuy nhiên, bệnh có thể xuất hiện hoặc tiến triển nhanh hơn do nhiều yếu tố khác.
Một số yếu tố nguy cơ gồm:
- Tuổi cao.
- Tiếp xúc kéo dài với tia cực tím mà không có biện pháp bảo vệ mắt phù hợp.
- Đái tháo đường và một số bệnh lý toàn thân.
- Sử dụng corticosteroid kéo dài theo một số chỉ định.
- Tiền sử chấn thương mắt.
- Một số bệnh lý mắt khác.
- Cận thị cao.
- Tiền sử phẫu thuật hoặc can thiệp tại mắt trong một số trường hợp.
- Yếu tố bẩm sinh hoặc di truyền đối với một số dạng đục thủy tinh thể.
Không phải tất cả người có các yếu tố trên đều bị đục thủy tinh thể. Bác sĩ cần khám trực tiếp để xác định nguyên nhân và mức độ bệnh.
Dấu hiệu đục thủy tinh thể cần lưu ý
Đục thủy tinh thể thường tiến triển từ từ nên người bệnh có thể không nhận ra ngay.
Một số biểu hiện thường gặp gồm:
- Nhìn mờ hoặc cảm giác như có màn sương trước mắt.
- Khó nhìn trong điều kiện ánh sáng yếu.
- Chói hoặc lóa khi nhìn đèn, ánh sáng mạnh.
- Hình ảnh kém sắc nét, giảm độ tương phản.
- Màu sắc trở nên kém tươi hoặc ngả vàng.
- Thay đổi số kính nhiều lần nhưng thị lực vẫn không cải thiện như mong muốn.
- Một số trường hợp có thể xuất hiện song thị một mắt.
Nếu những triệu chứng này ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân thay vì tự thay kính nhiều lần.
Khi nào cần phẫu thuật Phaco?
Không phải cứ phát hiện đục thủy tinh thể là phải phẫu thuật ngay.
Bác sĩ thường cân nhắc phẫu thuật dựa trên mức độ đục, tình trạng thị lực và mức độ ảnh hưởng của bệnh đến sinh hoạt hằng ngày.
Phẫu thuật có thể được xem xét khi:
- Thị lực giảm gây khó khăn trong sinh hoạt.
- Người bệnh gặp khó khăn khi đọc, làm việc hoặc lái xe.
- Tình trạng chói sáng ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng nhìn.
- Kính mới không giúp cải thiện thị lực như mong muốn.
- Đục thủy tinh thể tiến triển và gây ảnh hưởng đến sức khỏe mắt hoặc cản trở việc thăm khám, điều trị các bệnh lý khác.
Quyết định phẫu thuật cần được đưa ra sau khi bác sĩ đánh giá toàn diện tình trạng mắt.
Phẫu thuật Phaco đục thủy tinh thể là gì?
Phacoemulsification (Phaco) là kỹ thuật sử dụng năng lượng siêu âm để phân tách và tán nhuyễn thủy tinh thể bị đục, sau đó hút các mảnh thủy tinh thể ra khỏi mắt qua một đường mổ nhỏ.
Sau khi lấy thủy tinh thể tự nhiên ra ngoài, bác sĩ đặt thủy tinh thể nhân tạo (IOL) vào vị trí phù hợp để thay thế chức năng hội tụ ánh sáng của thủy tinh thể.
Phaco là một kỹ thuật được sử dụng rộng rãi trong phẫu thuật đục thủy tinh thể hiện nay.
Quy trình phẫu thuật Phaco diễn ra như thế nào?
Bước 1: Khám và đánh giá trước phẫu thuật
Bác sĩ kiểm tra tình trạng mắt, đo các thông số cần thiết và đánh giá võng mạc, giác mạc, nhãn áp cùng các cấu trúc liên quan.
Người bệnh cũng được đo sinh trắc học để tính toán công suất thủy tinh thể nhân tạo phù hợp.
Bước 2: Gây tê và chuẩn bị phẫu thuật
Phẫu thuật thường được thực hiện với phương pháp gây tê tại chỗ. Người bệnh vẫn tỉnh táo trong quá trình thực hiện nhưng vùng mắt được kiểm soát cảm giác để giảm khó chịu.
Bước 3: Tạo đường mổ nhỏ
Bác sĩ tạo đường tiếp cận vào mắt bằng dụng cụ vi phẫu. Kích thước đường mổ phụ thuộc vào kỹ thuật và hệ thống thiết bị được sử dụng.
Bước 4: Tán nhuyễn và hút thủy tinh thể
Đầu Phaco sử dụng năng lượng siêu âm để phân tách nhân thủy tinh thể thành những phần nhỏ, sau đó hút ra ngoài.
Bác sĩ đồng thời kiểm soát các cấu trúc bên trong mắt trong suốt quá trình phẫu thuật.
Bước 5: Đặt thủy tinh thể nhân tạo
Sau khi loại bỏ thủy tinh thể đục, bác sĩ đưa IOL vào túi bao thủy tinh thể và điều chỉnh vị trí phù hợp.
Loại IOL được lựa chọn trước phẫu thuật dựa trên đặc điểm mắt và nhu cầu thị giác của từng người.
Bước 6: Kết thúc phẫu thuật và theo dõi
Đường mổ nhỏ có thể tự kín mà không cần khâu trong nhiều trường hợp. Sau phẫu thuật, người bệnh được hướng dẫn sử dụng thuốc và chăm sóc mắt tại nhà.
Thời gian thực hiện thực tế phụ thuộc vào tình trạng thủy tinh thể, cấu trúc mắt và kỹ thuật của từng ca.
Các loại thủy tinh thể nhân tạo IOL
Lựa chọn IOL là một phần quan trọng trong quá trình chuẩn bị phẫu thuật vì loại thủy tinh thể nhân tạo có thể ảnh hưởng đến nhu cầu sử dụng kính sau mổ.
IOL đơn tiêu cự
IOL đơn tiêu cự được thiết kế để tạo thị lực rõ ở một khoảng cách nhất định, thường được lựa chọn để tối ưu thị lực nhìn xa.
Người bệnh có thể vẫn cần kính khi đọc hoặc thực hiện các hoạt động nhìn gần tùy tình trạng.
IOL đa tiêu cự
IOL đa tiêu cự được thiết kế để tạo nhiều vùng tiêu điểm, hỗ trợ khả năng nhìn ở nhiều khoảng cách.
Một số người có thể giảm nhu cầu sử dụng kính sau phẫu thuật, nhưng không phải ai cũng phù hợp. Một số trường hợp có thể gặp hiện tượng quầng sáng hoặc chói khi nhìn nguồn sáng, đặc biệt trong điều kiện ban đêm.
IOL Toric
IOL Toric được thiết kế để điều chỉnh loạn thị giác mạc đi kèm trong những trường hợp phù hợp.
Việc lựa chọn IOL Toric cần dựa trên kết quả đo giác mạc và các thông số liên quan.
IOL chuyên biệt khác
Ngoài các nhóm IOL trên, hiện có nhiều thiết kế thủy tinh thể nhân tạo với đặc tính quang học khác nhau.
Bác sĩ sẽ cân nhắc loại IOL dựa trên tình trạng mắt, nghề nghiệp, nhu cầu sinh hoạt, khả năng tài chính và mong muốn về thị lực của từng người.
Chăm sóc mắt sau phẫu thuật Phaco
Chăm sóc đúng cách giúp hạn chế nguy cơ biến chứng và hỗ trợ quá trình hồi phục.
Sau phẫu thuật, người bệnh nên:
- Rửa tay sạch trước khi nhỏ thuốc hoặc chạm vào vùng mắt.
- Sử dụng thuốc nhỏ mắt đúng loại, đúng liều và đúng thời gian bác sĩ kê.
- Không tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi liều.
- Không dụi hoặc đè vào mắt.
- Sử dụng kính bảo vệ mắt khi được bác sĩ hướng dẫn, đặc biệt trong thời gian đầu.
- Hạn chế để nước, bụi hoặc các chất kích thích tiếp xúc trực tiếp với mắt.
- Tránh hoạt động thể lực nặng hoặc những hoạt động có nguy cơ va chạm vào mắt trong giai đoạn đầu.
- Tái khám đúng lịch.
Thời gian kiêng hoặc hạn chế từng hoạt động không giống nhau ở tất cả người bệnh. Người bệnh nên tuân thủ hướng dẫn riêng sau khi được bác sĩ kiểm tra.
Khi nào cần đi khám ngay sau mổ?
Một số triệu chứng nhẹ như hơi cộm, chảy nước mắt hoặc nhìn chưa ổn định có thể xuất hiện trong giai đoạn đầu.
Tuy nhiên, cần liên hệ với cơ sở y tế hoặc bác sĩ nếu xuất hiện:
- Đau mắt tăng hoặc đau nhiều.
- Thị lực giảm đột ngột hoặc ngày càng mờ.
- Mắt đỏ nhiều.
- Chảy dịch bất thường.
- Chớp sáng hoặc xuất hiện nhiều ruồi bay đột ngột.
- Cảm giác có màn đen hoặc vùng mất thị trường.
- Các triệu chứng bất thường khác khiến người bệnh lo lắng.
Đây có thể là dấu hiệu cần được kiểm tra sớm để loại trừ biến chứng sau phẫu thuật.
Phẫu thuật Phaco có đau không?
Phẫu thuật Phaco thường được thực hiện dưới gây tê tại chỗ. Người bệnh có thể vẫn nhận biết ánh sáng hoặc cảm giác chạm trong quá trình phẫu thuật nhưng thường không cảm thấy đau đáng kể.
Mức độ khó chịu khác nhau tùy từng người. Nếu cảm thấy đau hoặc bất thường trong quá trình phẫu thuật, người bệnh nên thông báo ngay cho ê-kíp phẫu thuật.
Sau mổ Phaco bao lâu thì nhìn rõ?
Thị lực có thể cải thiện tương đối sớm sau phẫu thuật, nhưng tốc độ hồi phục khác nhau ở từng người.
Một số người nhận thấy hình ảnh rõ hơn trong những ngày đầu, trong khi thị lực có thể tiếp tục ổn định trong những tuần tiếp theo.
Kết quả còn phụ thuộc vào tình trạng giác mạc, võng mạc, thần kinh thị giác, bệnh lý mắt đi kèm, loại IOL và tình trạng của mắt trước phẫu thuật.
Vì vậy, không nên đặt một mốc thời gian cố định cho tất cả người bệnh.
Đục thủy tinh thể có tái phát sau phẫu thuật không?
Thủy tinh thể tự nhiên đã được lấy ra sẽ không bị đục trở lại.
Tuy nhiên, một số người có thể xuất hiện đục bao sau sau phẫu thuật. Đây không phải là thủy tinh thể bị đục lại mà là tình trạng các tế bào còn lại trên bao thủy tinh thể phát triển và làm giảm độ trong suốt phía sau IOL.
Nếu đục bao sau gây ảnh hưởng thị lực, bác sĩ có thể điều trị bằng laser YAG trong trường hợp phù hợp.
Phẫu thuật Phaco tại Trung tâm Mắt PhenikaaMec – Dr. Bùi Tiến Hùng
Tại Trung tâm Mắt PhenikaaMec – Dr. Bùi Tiến Hùng, theo thông tin được cung cấp, phẫu thuật Phaco có sự hỗ trợ của hệ thống CONSTELLATION LXT CR5 của Alcon và kính hiển vi phẫu thuật ZEISS ARTEVO 850.
Hệ thống ARTEVO 850 hỗ trợ quan sát trường phẫu thuật với công nghệ hình ảnh kỹ thuật số, trong khi IOLMaster 700 được sử dụng để đo các thông số sinh trắc học cần thiết cho quá trình tính toán công suất IOL.
Việc lựa chọn loại IOL và phương án phẫu thuật được thực hiện dựa trên kết quả thăm khám, đặc điểm mắt và nhu cầu thị giác của từng người bệnh.
Kết luận
Phẫu thuật Phaco đục thủy tinh thể là phương pháp sử dụng năng lượng siêu âm để loại bỏ thủy tinh thể bị đục và thay thế bằng thủy tinh thể nhân tạo.
Bên cạnh kỹ thuật phẫu thuật, việc lựa chọn IOL phù hợp và chăm sóc sau mổ cũng đóng vai trò quan trọng đối với chất lượng thị giác sau phẫu thuật.
Nếu xuất hiện dấu hiệu nhìn mờ, chói sáng hoặc thị lực giảm ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân và được bác sĩ tư vấn thời điểm phẫu thuật phù hợp.
📞 Đặt lịch khám cùng Trung tâm Mắt PhenikaaMec – Dr. Bùi Tiến Hùng qua Hotline/Zalo: 0961 588 598 / 0337 540 466 — đội ngũ bác sĩ sẽ tư vấn giải pháp phù hợp với tình trạng đôi mắt của bạn.
